1. Sao chép khung năng lực có sẵn mà không điều chỉnh
Nhiều doanh nghiệp bắt đầu xây dựng khung năng lực bằng cách tìm file mẫu khung năng lực, tải template trên Internet hoặc tham khảo framework của các tập đoàn lớn. Việc tham khảo các từ điển năng lực hay framework phổ biến không sai. Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên bê nguyên một khung năng lực có sẵn để áp dụng cho tổ chức của mình.
Ví dụ cùng là năng lực “Sáng tạo”, nhưng cách định nghĩa và biểu hiện hành vi tại một Agency quảng cáo sẽ rất khác so với một doanh nghiệp sản xuất thiết bị y tế. Nếu sao chép nguyên mẫu, khung năng lực có thể trở thành một “chiếc áo” quá rộng hoặc quá chật với đội ngũ. Thay vào đó, khung năng lực cần phản ánh chiến lược, văn hóa, ngành nghề và đặc thù vận hành của từng doanh nghiệp.
2. Xem năng lực chỉ là kỹ năng
Một sai lầm phổ biến khác là đồng nhất năng lực với kỹ năng chuyên môn. Nhiều người cho rằng một nhân sự “biết làm” tốt một công việc thì đồng nghĩa với việc họ đã có năng lực.
Trên thực tế, năng lực là sự kết hợp của nhiều yếu tố để tạo ra kết quả trong công việc. Một nhân viên Sales có kỹ năng chốt đơn tốt nhưng thái độ phục vụ kém hoặc không tuân thủ đạo đức kinh doanh vẫn có thể chưa đáp ứng yêu cầu năng lực của doanh nghiệp.
Vì vậy, khi xây dựng khung năng lực, doanh nghiệp cần nhìn năng lực ở góc độ tổng thể. Mô hình ASK với ba yếu tố Knowledge, Skill và Attitude là một trong những cách tiếp cận phổ biến để xem xét đầy đủ hơn các thành phần của năng lực.
3. Xây dựng khung năng lực theo hướng một chiều và cứng nhắc
Việc xây dựng khung năng lực theo hướng một chiều tức là theo hướng từ cấp trên ban xuống, mang tính "áp đặt" hơn là xây dựng, không có sự tiếp thu ý kiến của nhân viên. Song song đó, nếu xây dựng một khung năng lực quá cứng rắn vô tình hạn chế sự sáng tạo của các thành viên, từ đó làm giảm đi khả năng cũng như những năng lực vốn có của họ. Từ đó kéo theo những áp lực không đáng có của nhân sự, đặc biệt về lâu về dài không thể giữ chân được những nhân tài.
4. Thiếu sự tham gia của quản lý các đơn vị, phòng ban
HR có thể đóng vai trò điều phối và cung cấp phương pháp luận. Tuy nhiên, HR không phải lúc nào cũng là người hiểu sâu nhất về yêu cầu năng lực của từng vị trí. Quản lý các phòng ban cần tham gia vào quá trình xác định năng lực, tiêu chuẩn và cấp độ năng lực cần thiết cho từng vị trí. Họ là những người hiểu rõ đặc thù công việc, yêu cầu chuyên môn và những vấn đề đội ngũ đang gặp phải.
Khi quản lý đơn vị không tham gia hoặc không tin tưởng vào phương pháp, khung năng lực rất dễ trở thành một tài liệu được xây dựng bởi HR nhưng khó được sử dụng trong thực tế. Ngược lại, khi cùng tham gia xây dựng, quản lý có thể sử dụng khung năng lực để tuyển đúng người, đánh giá khách quan và xác định đúng nhu cầu phát triển của đội ngũ.

5. Thiếu sự cam kết, đồng hành của lãnh đạo và đồng thuận của đội ngũ nhân sự
Tại các doanh nghiệp, ngoài việc giữ vai trò "đầu tàu" trong các doanh nghiệp thì người lãnh đạo còn giữ vai trò tiên phong, tấm gương đi đầu cho các thành viên trong tổ chức đi theo. Đặc biệt là việc giám sát và đi theo khung năng lực đã đề ra trước đó. Việc cam kết và đồng hành của các lãnh đạo dựa trên các khung năng lực mà họ đưa ra đòi hỏi họ cần phải biết thực hiện và đánh giá một cách trực tiếp và nghiêm túc, không né tránh.
Song song đó đòi hỏi nhân viên cấp dưới cần thực hiện, thi hành một cách nghiêm túc trên sự quyết tâm của lãnh đạo dựa trên các thang đo tiêu chuẩn của khung năng lực đã đề ra đảm bảo được tính minh bạch và công bằng.
6. Không hiểu về thang đo và cấp độ trong doanh nghiệp, đòi hỏi quá nhiều năng lực cho một vị trí
Một trong những nguyên nhân khiến các doanh nghiệp xây dựng khung năng lực thất bại cũng bởi vì bàn giao việc định hình và phát triển khung năng lực cho bộ phận nhân sự. Bộ phận nhân sự không hẳn là phòng ban nắm rõ toàn bộ về công việc của từng vị trí đặc biệt là về các kỹ năng chuyên môn và có sự tham vấn từ bộ phận hỗ trợ trực tiếp. Đặc biệt là đối với những người cấp trên đang đảm nhiệm quản lý và hỗ trợ bộ phận đó.
7. Phát triển khung năng lực chưa định lượng được, khó đo lường
Việc định lượng, đo lường cũng giống như việc xác định OKR cho mỗi doanh nghiệp. Từ đó giúp doanh nghiệp dễ dàng đánh giá và theo dõi tiến độ công việc của mỗi phòng ban và doanh nghiệp, qua đó xây dựng những chính sách lương thưởng một cách rõ ràng, mình bạch và công bằng.
8. Quá trình phát triển khung năng lực chưa được tối ưu bởi các công cụ và tài nguyên
Trong quá trình xây dựng và phát triển khung năng lực thì người làm nhân sự hoặc người đứng đầu chưa có được những công cụ và tài nguyên cũng như những phương tiện cần thiết để hỗ trợ trong quá trình xây dựng. Dẫn đến việc xây dựng khung năng lực chưa được tối ưu và tận dụng hết công suất dẫn đến một kết quả không được như mong muốn.

9. Xây dựng một lần rồi sử dụng mãi mãi
Khung năng lực không phải là một hệ thống cố định. Khi chiến lược kinh doanh, công nghệ, thị trường hoặc mô hình tổ chức thay đổi, yêu cầu về năng lực của đội ngũ cũng có thể thay đổi theo.
Một ví dụ là sự chuyển dịch của Facebook khi đổi tên thành Meta vào năm 2021. Cùng với định hướng mới, Meta cũng thay đổi trọng tâm trong sứ mệnh và định hướng phát triển của tổ chức.
Điều này cho thấy khi doanh nghiệp thay đổi về chiến lược, văn hóa, tầm nhìn hoặc mô hình kinh doanh, các tiêu chuẩn năng lực cũng cần được rà soát lại. Khung năng lực cần được cập nhật định kỳ để đảm bảo vẫn phản ánh đúng những gì doanh nghiệp cần ở đội ngũ trong từng giai đoạn phát triển.
Kết luận
Trên đây là 9 lý do được Link Power tổng hợp và chia sẻ đến bạn đọc, hy vọng trong quá trình xây dựng và phát triển khung năng lực cho doanh nghiệp của mình. Anh Chị đã đang và sẽ gặp phải các trường hợp nêu trên và biết được để đưa ra những phương án phù hợp, cấp tốc và kịp thời nhất có thể để có thể đạt được mục tiêu sau cùng.
Ngoài những nguyên nhân kể trên còn một số trường hợp khác như: tư duy sai trong công tác quản lý dự án, không hiểu sâu về định nghĩa của khung năng lực là gì, sai lầm trong việc xác định nhu cầu năng lực... Chính vì thế người làm Nhân Sự phải luôn update và cập nhật liên tục về những thay đổi của xã hội trong quá trình xây dựng khung năng lực cho đội ngũ của mình để có thể phát triển và đi xa hơn nữa trong tương lai. Đừng xây dựng khung năng lực mang tính một lần, không chịu thay đổi và cập nhật.
Một số câu hỏi thường gặp
Những sai lầm phổ biến khi xây dựng khung năng lực là gì?
Các sai lầm thường gặp bao gồm xây dựng khung năng lực không sát thực tế, thiếu liên kết với mục tiêu kinh doanh và áp dụng một cách hình thức, không mang lại hiệu quả thực tế.
Vì sao nhiều doanh nghiệp xây dựng khung năng lực nhưng không hiệu quả?
Nguyên nhân thường đến từ việc thiếu hiểu rõ nhu cầu thực tế, xây dựng khung năng lực quá phức tạp hoặc không được triển khai đồng bộ vào các hoạt động nhân sự.
Làm thế nào để tránh sai lầm khi phát triển khung năng lực?
Doanh nghiệp cần đảm bảo khung năng lực đơn giản, dễ áp dụng và gắn liền với thực tế công việc, đồng thời cần có sự tham gia của các bộ phận liên quan để tăng tính khả thi.
Khung năng lực không phù hợp ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp?
Một khung năng lực không phù hợp có thể dẫn đến tuyển sai người, đào tạo không hiệu quả và đánh giá thiếu chính xác, từ đó làm giảm hiệu suất chung của tổ chức.