Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, nhiều doanh nghiệp đã triển khai các hệ thống quản trị hiệu suất như KPI, BSC hay OKR nhằm nâng cao hiệu quả vận hành. Đặc biệt, KPI được xem là công cụ phổ biến giúp đo lường và đánh giá hiệu suất làm việc trong tổ chức.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp dù đã áp dụng KPI vẫn chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng. Các chỉ số được xây dựng nhưng thiếu liên kết, việc đánh giá chưa phản ánh đúng hiệu suất và hệ thống quản trị chưa tạo ra sự thay đổi rõ rệt.
Vì sao KPI chưa phát huy đúng vai trò trong doanh nghiệp? Đâu là sự khác biệt giữa việc sử dụng KPI như một công cụ và xây dựng KPI như một phương pháp quản trị? Và doanh nghiệp cần làm gì để triển khai KPI hiệu quả?
Cùng lắng nghe chia sẻ từ Mr. Lê Cảnh Phúc – CEO Link Power trong nội dung phỏng vấn dưới đây.
1. Cách phân biệt giữa phương pháp và công cụ
Câu hỏi 1: Trên thị trường hiện nay, nhiều CEO dù đã đầu tư ngân sách lớn vào các hệ thống quản trị như BSC, KPI, OKR… nhưng bộ máy vẫn vận hành không như kỳ vọng. Chuyên gia nhận định như thế nào về tình trạng này và nguyên do này đến từ đâu?
Mr Lê Cảnh Phúc:
Trong suốt hành trình tư vấn cho các doanh nghiệp từ năm 2013 đến nay, tôi và đội ngũ chuyên gia tại Link Power thường xuyên gặp một điều lặp đi lặp đi lại.
Khi tiếp xúc với Ban lãnh đạo, câu trả lời chúng tôi thường nhận được là: “Công ty tôi đã có KPI rồi”, “Chúng tôi đã triển khai OKR, hệ thống lương 3P, thậm chí là số hóa hoàn toàn qua các dashboard và phần mềm hiện đại.”
Tuy nhiên, khi đi sâu vào phân tích thực trạng, tôi nhận thấy đa số doanh nghiệp mới chỉ dừng lại ở việc sở hữu "Công cụ" mà chưa thực sự làm chủ được "Phương pháp".
Vì sao tôi lại nói như thế? Doanh nghiệp Việt ngày nay không thiếu biểu mẫu, thiếu file Excel hay thiếu công nghệ. Cái họ đang thực sự thiếu chính là logic quản trị phía sau những công cụ đó:
- Thiếu cách tiếp cận đúng.
- Thiếu trình tự thiết kế đúng.
- Thiếu tính thống nhất và liên kết.
- Thiếu kỷ luật vận hành.
- Thiếu đánh giá và ghi nhận.
Câu hỏi 2: Chuyên gia có thể định nghĩa một cách đơn giản nhất về sự khác biệt giữa phương pháp và công cụ không?
Mr. Lê Cảnh Phúc:
Để giải mã nút thắt này, chúng ta cần bóc tách bản chất của hai khái niệm. Một cách ngắn gọn:
Phương pháp trả lời cho câu hỏi: Chúng ta làm theo cách nào? Nó bao hàm tư duy và tiếp cận, là con đường để giải quyết một vấn đề.
Công cụ trả lời cho câu hỏi: Chúng ta sử dụng cái gì để làm? Nó đóng vai trò trợ lực, là là phương tiện được dùng để hỗ trợ thực hiện phương pháp đó.
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế đây lại là điểm mù của nhiều doanh nghiệp. Hãy lấy ví dụ về để thấy rõ sự khác biệt này:
Khi muốn quản trị mục tiêu, doanh nghiệp thường nhắc đến BSC, KPI, OGSM, OKR. Ở đây, cái quan trọng trước hết mà doanh nghiệp phải xác định là phương pháp quản trị:
- Doanh nghiệp muốn đi từ chiến lược xuống mục tiêu như thế nào?
- Mục tiêu được thiết lập và phân rã từ công ty đến theo đơn vị ra sao?
- Chỉ số nào đo kết quả, chỉ số nào đo hoạt động?
- Đánh giá theo tháng, quý hay năm?
- Gắn với thưởng bằng cách nào?
Tất cả những câu trả lời trên chính là Phương pháp.
Sau khi đã có phương pháp chuẩn chỉnh, lúc này Excel, scorecard, dashboard, phần mềm KPI, phần mềm OKR, HRIS, BI… chính là công cụ.
2. Hệ quả khi nhầm lẫn giữa phương pháp và công cụ và lời khuyên của chuyên gia
Câu hỏi 3: Thưa chuyên gia, việc nhầm lẫn giữa "Phương pháp" và "Công cụ" sẽ dẫn đến những hệ lụy cụ thể nào cho doanh nghiệp?
Mr. Lê Cảnh Phúc:
Nhiều doanh nghiệp tưởng mình đang làm phương pháp, nhưng thật ra chỉ đang sưu tầm công cụ.
Tôi đã từng chứng kiến những doanh nghiệp mà mỗi phòng ban sở hữu tới hàng chục chỉ số KPI, các Dashboard báo cáo được thiết kế rất đẹp mắt, nhưng khi họp giao ban, kịch bản cũ vẫn lặp lại: người chịu trách nhiệm vẫn không rõ. Các trưởng bộ phận vẫn báo cáo cho có. Tổng giám đốc vẫn phải nhúng tay vào các sự vụ không tên.
Đó chính là trạng thái có dữ liệu nhưng thiếu quản trị, có công cụ nhưng chưa có phương pháp.
Sai lầm nghiêm trọng khác là tư duy "mua công cụ rồi mới bàn cách quản trị". Đây là một kiểu tư duy ngược đầy rủi ro.
Nguyên tắc bất biến phải là: Phương pháp đi trước, Công cụ theo sau. Bởi nếu phương pháp chưa rõ, việc chọn công cụ rất dễ bị lệch hướng.
Đặc biệt, tôi muốn nhấn mạnh: Công cụ tốt mà phương pháp sai thì chỉ làm sai nhanh hơn.
Nếu sai bằng tay thì còn chậm. Nếu sai bằng phần mềm, cái sai sẽ diễn ra trên diện rộng. Nếu sai bằng Dashboard, cả Ban lãnh đạo sẽ cùng nhìn vào một bức tranh lệch.
Ngược lại, một doanh nghiệp làm chủ được phương pháp, họ hoàn toàn có thể vận hành hiệu quả ngay cả với những công cụ đơn giản nhất.
Câu hỏi 4: Lời khuyên của chuyên gia để các doanh nghiệp có thể thiết lập một phương pháp quản trị đúng đắn và bền vững?
Mr. Lê Cảnh Phúc:
Lời khuyên của tôi là doanh nghiệp cần quay lại giải bài toán gốc: Thiết kế toàn bộ hệ thống theo một logic quản trị xuyên suốt. Thay vì sa đà vào công cụ, hãy tập trung xây dựng một lộ trình bài bản theo các bước sau:
- Xác định rõ ràng mối quan hệ từ chiến lược đến mục tiêu và các chỉ số đo lường.
- Triển khai thực hiện trong thực tế.
- Theo dõi sát sao và đánh giá định kỳ.
- Phản hồi kịp thời và cải tiến liên tục để tối ưu hiệu suất.
Cuối cùng, một mắt xích không thể thiếu là phải liên kết chặt chẽ với chế độ đãi ngộ. Khi kết quả công việc được ghi nhận, phương pháp quản trị mới thực sự đi vào văn hóa doanh nghiệp và tạo ra giá trị bền vững.

Nhiều doanh nghiệp hiện nay không thiếu KPI hay công cụ quản trị, mà thiếu phương pháp triển khai đúng và hệ thống vận hành xuyên suốt. Khi chỉ dừng ở “có công cụ” mà chưa làm chủ “phương pháp”, KPI rất dễ trở nên hình thức và không tạo ra giá trị thực. Nếu bạn đang muốn hiểu rõ cách xây dựng hệ thống BSC – KPI bài bản và triển khai hiệu quả trong thực tế, hãy khám phá thêm nội dung chi tiết TẠI ĐÂY.