1. Chân dung ứng viên là gì?
Chân dung ứng viên (Candidate Persona) là bản mô tả chi tiết về các yêu cầu phù hợp với vị trí tuyển dụng. Doanh nghiệp có thể dựa vào mô tả này để xác định các yếu tố liên quan đến hành vi, kinh nghiệm và mục tiêu nghề nghiệp. Chân dung ứng viên sẽ giúp nhà tuyển dụng (NTD) đánh giá ứng viên theo hướng khách quan và thực tế hơn. Đồng thời giúp đội ngũ nhân sự hiểu rõ hơn về thị trường lao động và nhu cầu của vị trí.
2. Tầm quan trọng của việc xây dựng chân dung ứng viên?
2.1. Hoàn thiện mô tả công việc (JD)
Chân dung ứng viên giúp nhà tuyển dụng xác định rõ năng lực cần thiết cho công việc. Khi tiêu chí được làm rõ, JD trở nên dễ hiểu và sát với nhu cầu thực tế. Ứng viên khi đọc JD sẽ biết mình có phù hợp hay không. Việc này giúp doanh nghiệp thu hút đúng nhóm ứng viên thay vì nhận hồ sơ không liên quan.
2.2. Tiết kiệm chi phí và thời gian tuyển dụng
Tuyển sai người gây lãng phí lớn cho doanh nghiệp khi bỏ lỡ nhiều chi phí cơ hội. Chân dung ứng viên giúp giảm số lượng vòng phỏng vấn vì tiêu chí đánh giá được làm rõ ngay từ đầu. Doanh nghiệp rút ngắn thời gian tuyển vì nguồn ứng viên phù hợp được xác định sớm. Điều này giúp NTD tối ưu ngân sách tuyển dụng và duy trì tiến độ vận hành của phòng ban.
2.3. Xây dựng thương hiệu tuyển dụng (Employer branding)
Khi có chân dung ứng viên, NTD dễ dàng phát triển nội dung truyền thông thu hút với tâm lý ứng viên. Điều này giúp doanh nghiệp tạo được hình ảnh rõ ràng và chuyên nghiệp trong mắt thị trường lao động. Những điểm chạm trên mạng xã hội hoặc website tuyển dụng cũng thu hút hơn vì phản ánh đúng mong đợi của nhóm ứng viên mục tiêu.

3. Phương pháp xây dựng chân dung ứng viên phù hợp
Hiện nay có rất nhiều cách khác nhau để phân chia ra các đối tượng ứng viên và sàng lọc ra ứng viên tiềm năng. Cách thức xây dựng thường được đánh giá dựa trên ba phần: phần nổi, phần chìm và nguyện vọng từ ứng viên.
3.1. Phần nổi
Đây sẽ là tất cả những yêu cầu mà nhà tuyển dụng đã đưa ra trong JD gửi đến ứng viên. Đây là yếu tố cần phải công khai, yêu cầu tối thiểu đối với ứng viên cần phải đạt được. Thông tin cần có thường sẽ bao gồm:
- Thông tin nhân khẩu học: Tuổi, giới tính, học vấn, tên vị trí, kinh nghiệm…
- Tâm lý học: Mục tiêu nghề nghiệp, tính cách, động lực, nỗi lo khi tìm việc,...
- Nguồn lực: Những kiến thức, kỹ năng mà bản thân ứng viên đang sở hữu
- Xu hướng tiếp cận công việc: kênh tiếp cận, hành vi tiếp cận, nội dung tìm kiếm, xu hướng gắn bó….
Dựa trên bản chân dung ở phần nổi này, nhà tuyển dụng sẽ có thể lên được kế hoạch chi tiết cho công đoạn tuyển dụng tiếp theo.
3.2. Phần chìm
Đó sẽ là những phần thông tin không tiết lộ ra bên ngoài JD do tính bảo mật hoặc riêng tư mà doanh nghiệp cần phải giữ. Nó sẽ bao gồm hai mặt nhỏ:
Các yếu tố được thể hiện trong CV: đây sẽ là những thông tin thu nhặt được ngay từ khi nghiên cứu CV mà chưa cần phải phỏng vấn ứng viên. Nó thể hiện ở quy trình làm việc, quá trình học tập và mục tiêu nghề nghiệp.
Các yếu tố khác sẽ được thể hiện và đánh giá khi tiến hành phỏng vấn. Thường đó sẽ là những câu hỏi thông tin liên quan đến tính cách, thái độ. Từ đó, rút ra được kết luận về sự phù hợp của ứng viên đối với văn hóa công ty cũng như tính lâu dài sau khi nhận việc.
Ở trong phần chìm này, nhà tuyển dụng hoàn toàn có thể xây dựng cho mình một bộ tiêu chuẩn đánh giá ứng viên thông qua từng vòng. Ngoài đánh giá CV thì sử dụng những bài kiểm tra năng lực cũng chính là một dạng vũ khí nhìn thấu được ứng viên tốt nhất. Đó có thể là dạng bài kiểm tra trí tuệ và dạng bài kiểm tra mức độ phù hợp với văn hóa.
Khi đã đánh giá xong những tiêu chí nêu trên, đi đến vòng phỏng vấn sẽ là cơ hội thể hiện mình của ứng viên và cũng là thời điểm để xác nhận năng lực của ứng viên trong mắt nhà tuyển dụng.

3.3. Kỳ vọng đến từ ứng viên
Nhà tuyển dụng luôn kỳ vọng ứng viên đạt được những tiêu chí, yêu cầu trong làm việc đã đưa ra trước đó. Có thể hiểu đơn giản, tuyển dụng là chọn ra những người có tính phù hợp nhất chứ không phải là người có trình độ giỏi nhất. Thông thường, ứng viên luôn kỳ vọng một môi trường làm việc tốt, chế độ đãi ngộ hậu hĩnh và cơ hội thăng tiến,...
Muốn khai thác tốt được những kỳ vọng của ứng viên, nhà tuyển dụng trước hết lại phải hiểu rõ được vị trí mình đang tuyển dụng. Tiếp theo là biết được cách lên câu hỏi khi phỏng vấn để có thể khai thác được triệt để thông tin
4. Các bước xây dựng chân dung ứng viên tiềm năng
Bước 1: Tìm hiểu sâu về vị trí tuyển dụng
Bạn cần hiểu rõ mục tiêu và phạm vi công việc trước khi phác họa chân dung ứng viên. Việc nghiên cứu vị trí giúp xác định đâu là nhiệm vụ chính và mức độ phức tạp của công việc. Dữ liệu này là nền tảng để định hình tiêu chí đánh giá ứng viên. Khi thông tin được làm rõ, quá trình tuyển dụng trở nên nhất quán hơn.
Bước 2: Khảo sát các bên liên quan
Các phòng ban liên quan thường có góc nhìn thực tế về vị trí tuyển dụng. Nhà tuyển dụng nên khảo sát họ để hiểu thêm về kỳ vọng, khó khăn và tiêu chuẩn năng lực. Thông tin thu được hỗ trợ quá trình xác định chân dung ứng viên theo hướng khách quan. Đây là bước giúp đội ngũ nhân sự thống nhất quan điểm trước khi bắt đầu tuyển dụng.
Bước 3: Thu thập dữ liệu từ thị trường ứng viên
Dữ liệu thị trường giúp doanh nghiệp hiểu rõ nguồn cung nhân lực và đặc điểm của ứng viên. Nhà tuyển dụng có thể thu thập dữ liệu từ CV, bài phỏng vấn hoặc các kênh tuyển dụng. Việc phân tích dữ liệu giúp nhận diện các mẫu hành vi, mục tiêu nghề nghiệp và mức độ phù hợp. Doanh nghiệp cũng đánh giá được kỳ vọng của ứng viên về thu nhập và môi trường làm việc. Những thông tin này giúp quá trình xây dựng chân dung ứng viên trở nên chính xác hơn.
Bước 4: Bắt tay xây dựng chân dung ứng viên
Khi dữ liệu đã đầy đủ, doanh nghiệp có thể bắt tay xây dựng chân dung ứng viên hoàn chỉnh. Nội dung thường gồm kinh nghiệm, năng lực chuyên môn và phong cách làm việc. Nhà tuyển dụng cũng nên mô tả các yếu tố hành vi để tăng độ chính xác trong đánh giá. Chân dung ứng viên hiệu quả luôn bám sát mục tiêu của vị trí tuyển dụng. Bản mô tả càng rõ ràng thì càng dễ áp dụng vào quá trình tuyển dụng thực tế.
Bước 5: Kiểm tra và điều chỉnh
Chân dung ứng viên cần được kiểm tra định kỳ để tránh sai lệch so với nhu cầu thực tế. Doanh nghiệp có thể rà soát thông qua phản hồi của quản lý và dữ liệu tuyển dụng. Nếu tiêu chí chưa phù hợp, nhà tuyển dụng nên điều chỉnh để tăng độ hiệu quả. Việc rà soát giúp đảm bảo chân dung ứng viên luôn phù hợp với sự thay đổi của thị trường. Đây là bước giúp doanh nghiệp duy trì chất lượng đầu vào cho quy trình tuyển dụng.

Kết luận
Xây dựng được chân dung ứng viên phù hợp là công đoạn quan trọng, cần được đầu tư thời gian để có sự chuyên nghiệp hóa trong quy trình tuyển dụng. Đặc biệt, nó giúp tối đa hiệu quả cũng như sàng lọc được nhiều người tài hơn cho doanh nghiệp. Hi vọng những thông tin bên trên có thể giúp nhà tuyển dụng có cái nhìn mới mẻ hơn trong xây dựng đánh giá năng lực ứng viên!
Một số câu hỏi thường gặp
Chân dung ứng viên là gì?
Chân dung ứng viên là mô tả chi tiết về ứng viên lý tưởng dựa trên kỹ năng, kinh nghiệm, hành vi và mục tiêu nghề nghiệp mà doanh nghiệp hướng tới.
Vì sao cần xây dựng chân dung ứng viên trong tuyển dụng?
Xây dựng chân dung ứng viên giúp nhà tuyển dụng xác định đúng đối tượng cần tìm, tối ưu mô tả công việc và rút ngắn thời gian tuyển dụng.
Chân dung ứng viên giúp cải thiện hiệu quả tuyển dụng như thế nào?
Khi có chân dung ứng viên rõ ràng, doanh nghiệp dễ lựa chọn kênh tuyển phù hợp và thu hút đúng nhóm ứng viên chất lượng.