Phong cách lãnh đạo là gì?
Phong cách lãnh đạo là phương thức và cách tiếp cận của một nhà lãnh đạo để đề ra các phương hướng, thực hiện các kế hoạch và tạo động lực cho nhân viên. Dưới góc nhìn của một nhân viên, phong cách đó thường được thể hiện qua các hành động hoặc rõ ràng hoặc ngầm ý từ lãnh đạo của họ (Newstrom, Davis, 1993).
Phong cách lãnh đạo là phương thức và cách tiếp cận của một nhà lãnh đạo để xác định phương hướng, triển khai kế hoạch, đưa ra quyết định và tạo động lực cho đội ngũ. Phong cách này phản ánh cách người lãnh đạo tương tác với nhân viên, phân bổ quyền hạn, xử lý vấn đề và thúc đẩy hiệu suất trong tổ chức.
10+ phong cách lãnh đạo phổ biến
1. Phong cách lãnh đạo dân chủ
Phong cách lãnh đạo dân chủ (Democratic Leadership) là cách lãnh đạo khuyến khích nhân viên tham gia vào quá trình thảo luận, đóng góp ý kiến. Nhà lãnh đạo vẫn giữ vai trò quyết định cuối cùng nhưng luôn tạo điều kiện để đội ngũ bày tỏ quan điểm trước khi lựa chọn phương án phù hợp.
Đặc điểm của phong cách lãnh đạo này luôn tìm cách giữ hòa khí bằng cách có được sự đồng thuận trong nhóm. Những lãnh đạo này thường hỏi: “Vậy tất cả các bạn nghĩ như thế nào?”. Việc này không chỉ giúp họ có được sự cam kết nhất trí từ các thành viên trong đội nhóm, mà còn tận dụng được hết sự hiểu biết chuyên sâu từ nhân viên để dẫn đến quyết định.
Mặt bất lợi của phong cách lãnh đạo dân chủ là cuộc họp nhóm sẽ mất rất nhiều thời gian. Phong cách lãnh đạo này cho phép nhân viên cấp dưới có quyền tự chủ rất cao để hoàn thành công việc. Và nhà quản lý có nhiều thời gian hơn để nâng cao năng suất làm việc của mình. Tuy nhiên, cách quản lý này phải được sử dụng một cách phù hợp, nếu không có thể gây ra sự mất ổn định của đội nhóm.
2. Phong cách lãnh đạo độc đoán
Phong cách lãnh đạo độc đoán (Autocratic Leadership) là phương thức quản lý mà phần lớn quyền ra quyết định tập trung vào người lãnh đạo. Nhà quản lý xác định mục tiêu, giao nhiệm vụ, kiểm soát quá trình thực hiện và đưa ra chỉ đạo rõ ràng. Nhân viên có trách nhiệm thực hiện theo yêu cầu với rất ít quyền tham gia vào việc ra quyết định.
Nói cách, đây là phong cách lãnh đạo có tôn ti, ra lệnh từ trên xuống dưới, câu nói thường trực hay là “Làm như lệnh tôi đi”. Những nhà lãnh đạo này ít có tác động tích cực đến bầu không khí chung, đòi hỏi sự tuân thủ tức thì. Làm việc toàn thời gian cho vị lãnh đạo có phong cách này chẳng khác gì “ nếm mật nằm gai”. Nhưng trong thời điểm cấp bách, cần đưa ra quyết định nhanh chóng và chuẩn xác thì đây là phong cách hiệu quả nhất và cần được ưu tiên hàng đầu.
3. Phong cách lãnh đạo ủy quyền
Phong cách lãnh đạo ủy quyền (Delegative Leadership) là cách lãnh đạo trao quyền chủ động cho nhân viên trong việc lập kế hoạch, đưa ra quyết định và thực hiện công việc. Nhà lãnh đạo đóng vai trò định hướng mục tiêu, cung cấp nguồn lực và hỗ trợ khi cần, thay vì kiểm soát chặt chẽ từng hoạt động.
Điểm cốt lõi của phong cách này là sự tin tưởng vào năng lực của đội ngũ. Khi được trao quyền phù hợp, nhân viên có cơ hội phát huy chuyên môn, nâng cao tinh thần trách nhiệm và phát triển khả năng tự quản.
Phong cách lãnh đạo ủy quyền giúp nhân viên phát huy tính chủ động, nâng cao khả năng sáng tạo và tăng trách nhiệm với kết quả công việc. Đồng thời, nhà quản lý có thêm thời gian để tập trung vào các hoạt động mang tính chiến lược. Tuy nhiên, nếu phạm vi ủy quyền không rõ ràng hoặc đội ngũ chưa đủ năng lực tự quản, công việc có thể thiếu đồng bộ, khó kiểm soát chất lượng và phát sinh nhiều sai sót.
4. Phong cách lãnh đạo chuyển đổi
Phong cách lãnh đạo chuyển đổi (Transformational Leadership) tập trung vào việc truyền cảm hứng, tạo động lực và thúc đẩy nhân viên vượt qua giới hạn của bản thân để hướng tới mục tiêu lớn của tổ chức. Thay vì chỉ quản lý công việc hằng ngày, nhà lãnh đạo xây dựng tầm nhìn rõ ràng, khuyến khích đổi mới và giúp đội ngũ phát triển năng lực lâu dài.
Người lãnh đạo theo phong cách này thường tạo ảnh hưởng bằng tư duy chiến lược, khả năng truyền cảm hứng và sự gương mẫu. Họ giúp nhân viên hiểu ý nghĩa của công việc, từ đó tạo động lực nội tại thay vì chỉ dựa vào lương thưởng hay quy định.
Tuy nhiên, hiệu quả của phong cách này phụ thuộc nhiều vào năng lực truyền cảm hứng của người lãnh đạo. Nếu tầm nhìn thiếu rõ ràng hoặc mục tiêu quá tham vọng, nhân viên có thể mất phương hướng hoặc chịu áp lực lớn trong quá trình thực hiện.
5. Phong cách lãnh đạo giao dịch
Phong cách lãnh đạo giao dịch (Transactional Leadership) là phương thức quản lý dựa trên nguyên tắc trao đổi giữa nhà lãnh đạo và nhân viên. Người lãnh đạo đặt ra mục tiêu, quy định và tiêu chuẩn thực hiện. Khi nhân viên hoàn thành yêu cầu, họ sẽ nhận được phần thưởng tương ứng. Ngược lại, nếu không đạt kỳ vọng, họ có thể phải chịu các hình thức nhắc nhở hoặc xử lý theo quy định.
Phong cách này giúp doanh nghiệp duy trì tính kỷ luật, nâng cao hiệu quả vận hành và tạo sự rõ ràng trong đánh giá hiệu suất. Thành công được đo lường thông qua các chỉ tiêu cụ thể, quy trình rõ ràng và cơ chế đánh giá minh bạch. Tuy nhiên, nếu quá phụ thuộc vào cơ chế thưởng phạt, nhân viên dễ làm việc vì lợi ích trước mắt thay vì chủ động đổi mới. Điều này có thể làm giảm tính sáng tạo và khả năng thích ứng của tổ chức trong dài hạn.
6. Phong cách lãnh đạo huấn luyện
Phong cách lãnh đạo huấn luyện (Coaching Leadership) tập trung vào cá nhân các thành viên của đội nhóm và nâng cao hiệu quả công việc thông qua việc huấn luyện trên diện rộng. Thay vì đưa ra đáp án, người lãnh đạo đặt câu hỏi, khuyến khích nhân viên tự tìm giải pháp cho mình. Họ có xu hướng đảm bảo thời gian huấn luyện 1-1 với nhân viên nhằm đảm bảo ai cũng được phát triển.
Mục tiêu của phong cách này không chỉ là hoàn thành công việc hiện tại mà còn giúp mỗi thành viên phát triển kỹ năng, tư duy và khả năng tự học để đảm nhận những vai trò lớn hơn trong tương lai.
7. Phong cách lãnh đạo quan liêu
Phong cách lãnh đạo quan liêu (Bureaucratic Leadership) là phương thức quản lý dựa trên các quy định, quy trình và chính sách đã được thiết lập. Nhà lãnh đạo yêu cầu nhân viên tuân thủ chặt chẽ các tiêu chuẩn trong quá trình làm việc nhằm đảm bảo tính nhất quán, an toàn và hạn chế rủi ro.
Trong phong cách này, các quyết định thường được đưa ra dựa trên quy định của tổ chức thay vì quan điểm cá nhân. Mỗi vị trí đều có vai trò, quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng, giúp hoạt động của doanh nghiệp diễn ra theo một quy trình thống nhất.
8. Phong cách lãnh đạo theo tình huống
Phong cách lãnh đạo theo tình huống (Situational Leadership) là phương thức quản lý linh hoạt, trong đó người lãnh đạo thay đổi cách tiếp cận dựa trên năng lực của nhân viên, đặc điểm công việc và bối cảnh thực tế. Thay vì áp dụng một phong cách cố định, nhà lãnh đạo sẽ điều chỉnh mức độ chỉ đạo, hỗ trợ hoặc trao quyền để đạt hiệu quả cao nhất.
Quan điểm cốt lõi của phong cách này là không có một mô hình lãnh đạo phù hợp với mọi hoàn cảnh. Một nhà quản lý giỏi cần biết đánh giá tình huống và lựa chọn cách dẫn dắt phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đội ngũ.
Tuy nhiên, phong cách này đòi hỏi người quản lý phải có kinh nghiệm, khả năng quan sát và kỹ năng đánh giá con người. Nếu lựa chọn sai cách tiếp cận, nhân viên có thể cảm thấy thiếu nhất quán hoặc khó thích nghi.
9. Phong cách lãnh đạo phục vụ
Phong cách lãnh đạo phục vụ (Servant Leadership) là cách lãnh đạo đặt sự phát triển và nhu cầu của nhân viên lên hàng đầu. Thay vì tập trung vào quyền lực hay kiểm soát, người lãnh đạo đóng vai trò hỗ trợ, tạo điều kiện và giúp đội ngũ phát huy tối đa năng lực để cùng đạt mục tiêu của tổ chức.
Người lãnh đạo theo phong cách này xây dựng niềm tin thông qua sự lắng nghe, đồng cảm và sẵn sàng hỗ trợ nhân viên vượt qua khó khăn. Khi đội ngũ được trao cơ hội phát triển, doanh nghiệp cũng có nền tảng để tăng trưởng bền vững.
10. Một số phong cách lãnh đạo khác
- Phong cách lãnh đạo theo tầm nhìn: Đây là phong cách lãnh đạo chia sẻ mục tiêu cuối cùng với đội nhóm và cho mọi người tự do tính toán, thử nghiệm đổi mới mục tiêu. Những người theo phong cách lãnh đạo này thường yêu thích những điều mới mẻ, tư duy hướng đến tương lai và có mục tiêu cao "ngất ngưởng".
- Phong cách lãnh đạo liên kết: Phong cách của những người lãnh đạo này chủ yếu tập trung vào đội nhóm như một tập thể. Làm cho cả đội hoạt động hiệu quả và tuyên dương luôn cả đội. Họ giúp nhân viên thấy được rằng mỗi cá nhân trong đội nhóm, tổ chức là một phần tử liên kết vô cùng quan trọng trong tổng thể tổ chức. Những nhà lãnh đạo này thường nói rằng “con người và đội nhóm là trên hết”.
- Phong cách lãnh đạo tạo tốc độ: Với phong cách này các nhà lãnh đạo đặt mục tiêu cao ngất trời mây và mong chúng ta gặt hái được nhanh chóng. Họ đặt mục tiêu cao cho người khác và đương nhiên mục tiêu dành cho bản thân cũng vô cùng hà khắc. Hơn nữa họ lãnh đạo làm gương nên phải hết mình vì sự xuất sắc và mong người khác cũng thế. Họ luôn nói với đội nhóm mình rằng: “ Hãy làm như tôi, ngay và luôn”.
Các yếu tố ảnh hưởng đến phong cách lãnh đạo
Lịch sử phát triển của tổ chức
Người ta thường nói đến tính truyền thống của một gia đình, quốc gia, một dân tộc được hình thành và gắn liền với quá trình lịch sử phát triển. Đối với một tổ chức, doanh nghiệp cũng vậy, để phát triển được như hôm nay thì người đi trước đã có những cách lãnh đạo tốt, phù hợp cần được kế thừa và phát huy trong hiện tại và tương lai. Tuy nhiên, sẽ có nhiều điều cần cải thiện để được tốt hơn.
Tâm lý nhà lãnh đạo
Một người lãnh đạo mới đảm nhận chức vụ khó phát huy được hết thế mạnh của bản thân. Điều này xuất phát từ sự e dè, kiêng kị và điều này vô cùng không tốt cho doanh nghiệp lẫn bản thân họ. Hoặc cũng có thể do ảnh hưởng tâm lý từ những vị lãnh đạo trước đã làm quá tốt, hoặc thất bại cũng là nguyên nhân gây nên sức ép cho phong cách lãnh đạo hiện tại của những người quản lý.
Tầm nhìn và năng lực của người lãnh đạo
Nếu nhà lãnh đạo có nhiều kiến thức sâu rộng, chuyên môn giỏi thì hô thường theo phong cách độc đoán nhiều hơn, yêu cầu nhân viên làm theo ý mình. Ngược lại, những người lãnh đạo có kiến thức chuyên môn vừa phải và tính ôn hòa thường huy động ý tưởng từ nhân viên, thích các phong cách lãnh đạo nhã nhặn hơn.
Kết luận
Không có phong cách lãnh đạo nào là tốt nhất cho mọi doanh nghiệp. Điều quan trọng là nhà quản lý hiểu đặc điểm của từng phong cách và linh hoạt áp dụng theo mục tiêu, năng lực đội ngũ và bối cảnh tổ chức. Khi lựa chọn đúng cách dẫn dắt, doanh nghiệp sẽ nâng cao hiệu suất, tăng sự gắn kết và xây dựng đội ngũ phát triển bền vững.
Để vận dụng hiệu quả các phong cách lãnh đạo, đội ngũ quản lý cần được trang bị tư duy và kỹ năng quản trị phù hợp. Link Power cung cấp các chương trình đào tạo Inhouse được thiết kế theo nhu cầu riêng của từng doanh nghiệp, giúp quản lý và lãnh đạo nâng cao năng lực điều hành, giao việc, huấn luyện, tạo động lực và phát triển đội ngũ.
Với kinh nghiệm đồng hành cùng hàng trăm doanh nghiệp, Link Power mang đến các chương trình đào tạo thực tiễn, bám sát bài toán quản trị và có thể áp dụng ngay sau khóa học. Liên hệ Link Power để xây dựng lộ trình phát triển đội ngũ quản lý và lãnh đạo, tạo nền tảng cho sự tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp.
Tìm hiểu thêm về chương trình đào tạo năng lực quản lý - lãnh đạo tại đây.
